Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына). Минем сумкам


Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

</

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше.

(5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

Эльвира Ахмадуллина, Казан шәһәре Вахитов районы 116нчы лицееның 1 квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Максат:

  1. Исемнәрнең тартым белән төрләнеше турында белем һәм күнекмәләр бирү;

  2. Тартымлы исемнәрне куллану нигезендә укучыларның сөйләм телләрен үстерү;

  3. Тырышлык, әдәплелек. Бердәмлек хисләре тәрбияләү.

Дәреснең төре (тибы): ГКФ

Укыту ысуллары: репродутив, өлешчә эзләнү

Алымнар: дәреслек, карточкалар белән эшләү, сорауларга җавап бирү, дилог төзү, ситуатив күнегүләр.

Җиһазлау: компьютер, интерактив тактада күрсәтеләчәк презентация, биремле карточкалар

Дәреслек: . Р.З.Хәйдәрова, Г.М.Әхмәтҗанова Татар теле. 5 нче сыйныф. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен өйрәнүче укучылар өчен). Дәреслек Е.И.Пассовның коммуникатив технология концепциясенә нигезләнә. - Казан: ""Татармультфильм" нәшрияты, 2014.

Дәрес барышы.

I Оештыру моменты:

Укучыларның дәрескә әзерлеген тикшерү.

Укытучы максат: өчен балаларда яхшы кәеф, эшлисе килү халәте тудыру. Моның өчен укучылар белән әңгәмә үткәрү.

Укучылар өчен максат: дәрескә игътибар булдыру.

− Хәерле иртә, балалар!

− Кәефләрегез әйбәтме?"Көнне яхшы сүз белән башласаң, бөтен көнең яхшы үтәр", - диләр. Әйдәгез әле, бер-беребезгә карап, елмаеп, яңа көн белән котлыйк.

- Хәерле көн, миңа!

- Хәерле көн ,сиңа!

- Хәерле көн, аңа!

- Хәерле көн һәммәбезгә!

- Бүгенге сыйныфта кем дежур?

- Бүген көн нинди?

- Бүген ничәсе?

- Рәхмәт, утыр.

II. Белемнәрне актуальләштерү

  1. Өй эшен тикшерү:

Укытучы өчен максат: үткән теманы аңлау дәрәҗәләрен ачыклау, үзләштерү.

Укучылар өчен максат: өй эше дөреслеген тикшерү.

- Укучылар өйдә эшләп килгән башваткыч җавапларыгызны бергәләп тикшерик әле.

- Безнең башваткычтагы кызыл шакмаклар эчендә нинди сү барлыкка килде? ( "исем" сүзе)

- Башваткычтагы сүзләр кайсы сорауга җавап бирәләр? Кайсы сүз төркеме булып киләләр? (Нәрсә? соравына җавап бирәләр, исем булып киләләр)

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

III Яңа белем бирү

Укытучы өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлату, кушымчалары белән таныштыру, Минем мәктәбемдә төзелмәсен сөйләмдә дөрес куллану.

Укучылар өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлап, куллана белүләренә ирешү; актив сөйләмгә кертү.

  1. Яңа сүзләр белән таныштыру.

Мәктәп кирәк яраклары (школьные принадлежности).

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

  1. Сүзлек өстендә эш: (работа над словарем)

Точилка - чистарткыч

Ластик - бетергеч

Ручка -каләм

Пенал - пенал

Тетрадь - дәфтәр

Учебник - дәреслек

Дневник - көндәлек

Доска - такта

Линейка - линейка

Ножницы - кайчы

  1. Яңа сүзләрнең әйтелеше өстендә эш. Әлеге сүзләр белән сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзү.

4) Ребята, а теперь попробуйте сказать моя сумка.

-Минем сумкам.

-А как скажете твоя ручка.

-Синең каләмең.

- Его тетрадь как будет?

- Аның дәфтәре

- А теперь скажите моя сумка без местоимения.

- Сумкам

- Твоя ручка без местоимения

- Каләмең

- Его тетрадь без местоимения

- Дәфтәре.

- Димәк ничек булды?

- Минем ...(сумкам). Синең ...(ручкаң). Аның ...( дәфтәре).

- Ребята, вот видите, в отличие от русского языка в татарском языке принадлеңность предмета кому-либо или чему-либо можно выразить с помощью окончаний. Эти окончания называются категория принадлежности (тартым кушымчалары)

-Ә хәзер дәреслекнең 10 нчы битен ачыгыз, кагыйдәне укыйбыз

(Кагыйдә укыла)

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

Ребята,а что нового узнали вы прочитав правило

-Правильно, ребята. В словах, оканчивающихся на к,п при присоединении аффексов принадлежности звуки [k ], [ қ] , [ п] чередуются со звонкими парами [ғ ], [г], [ б]

Например: дәреслек -дәреслегем, мәктәп - мәктәбем.

- Кагыйдә дәфтәрләренә зат-сан кушымчаларын язып алабыз

IV Ныгыту

Укытучы өчен максат: яңа теманы үзләштерүдә активлыкка һәм мөстәкыйльлеккә юнәлтү.

Укучы өчен максат: яңа үзләштерелгән белемнәрне мөстәкыйль рәвештә сөйләмдә куллана белергә өйрәтү

  1. Күнегүләр язылган карточкалар белән эшләү.

- Мин сезгә карточкалар таратам. Карточкада язылган биремне үтик әле. (Группаларда эшләү)

Карточка №1 Парта өстендәге китапны үзеңнеке икәнен иптәшеңә җиткер.

Карточка №2 Дәфтәрнең иптәшеңнеке икәнлеген әйт..

Карточка №3 Бетергечнең синеке тугел икәнлеген әйт.

Карточка №4 Иптәшеңә көндәлекнең аныкы икәнлеген әйт.

Карточка №5 Скажи другу что это их ножницы.

Карточка №6 Спроси у друга чистая ли у него парта.

Карточка №7 Скажи, что у тебя нет точилки.

Карточка №8 Попроси у друга линейку.

  1. Физкультминутка «Кар атыш» уены.

  1. Видеоролик карау. "Мәктәбем." Укучылар, ә хәзер мәктәп турында сөйләшербез.

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

Төшеп калган кушымчаларны ялгау.

Минем мәктәбем матур.

Минем мәктәбемдә кабинетлар күп.

Минем сыйныфым... ун парта бар.

Минем пеналым... ике каләм бар.

Минем портфелем... пенал бар.

Минем көндәлегем... бишлеләр күп.

Минем сыйныфым... начар укучылар юк.

Синең мәктәбең зур.

Синең мәктәбеңдә укучылар күп.

Синең мәктәбең... ашханә бармы?

Синең сумкаң... китап юк.

Сорауларга җавап бирү.

-Синең китабыңда рәсемнәр бармы?

-Синең өстәлеңдә каләм бармы?

-Синең пеналыңда карандашлар күпме?

-Синең мәктәбеңдә бассейн бармы?

-Синең партаңда көндәлек бармы?

-Синең сыйныфыңда малайлар тәртиплеме?

-Синең сыйныфыңда кызлар матурмы?

-Синең кабинетыңда такта яңамы?

-Синең көндәлегеңдә икеле бармы?

V. Өй эше.

(карточкаларда таратыла)

Укучылар өчен максат: яңа структураны мөстәкыйль куллана, аера белү.

Минем бүлмә_____ гөлләр бар.

Синең көндәле(к)______ яхшы билгеләр күп.

Минем класс_______ малайлар күбрәк.

Синең кита(п) ________ бу рәсем юк.

Минем контроль эш_______ бер хата бар.

Синең парта_______ дәфтәр бармы?

Минем урам________ өйләр күп.

VI . Йомгаклау.

Сорауларга җаваплар бирү:

- Балалар, кем әйтә ала, без бүген дәрестә кайсы теманы өйрәндек?

- Дәрестә нәрсәләр турында сөйләштек?

- Исемнәргә нинди тартым кушымчалары ялганды?

-Тартым турында нәрсәләр үзләштердек?

Алдагы дәрестә без сезнең белән бу теманы өйрәнүне дәвам итәрбез.

Бәяләү.

Дәрестә актив катнашкан укучыларга һәм мөстәкыйль эшләр өчен көндәлеккә билгеләр кую.

Дәрес өчен бик зур рәхмәт. Сау булыгыз.

botana.cc

Исемн?рне? берлек санда тартым бел?н т?рл?неше. (5 нче сыйныфта татар теле д?ресе. Рус м?кт?бенд?ге рус балаларына)

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына) Эльвира Ахмадуллина, Казан шәһәре Вахитов районы 116нчы лицееның 1 квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Максат: Исемнәрнең тартым белән төрләнеше турында белем һәм күнекмәләр бирү; Тартымлы исемнәрне куллану нигезендә укучыларның сөйләм телләрен үстерү; Тырышлык, әдәплелек. Бердәмлек хисләре тәрбияләү. Дәреснең төре (тибы): ГКФ Укыту ысуллары: репродутив, өлешчә эзләнү Алымнар: дәреслек, карточкалар белән эшләү, сорауларга җавап бирү, дилог төзү, ситуатив күнегүләр. Җиһазлау: компьютер, интерактив тактада күрсәтеләчәк презентация, биремле карточкалар Дәреслек: . Р.З.Хәйдәрова, Г.М.Әхмәтҗанова Татар теле. 5 нче сыйныф. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен өйрәнүче укучылар өчен). Дәреслек Е.И.Пассовның коммуникатив технология концепциясенә нигезләнә. – Казан: ““Татармультфильм” нәшрияты, 2014. Дәрес барышы. I   Оештыру моменты: Укучыларның дәрескә әзерлеген тикшерү. Укытучы максат: өчен балаларда яхшы кәеф, эшлисе килү халәте тудыру. Моның өчен укучылар белән әңгәмә үткәрү. Укучылар өчен максат: дәрескә игътибар булдыру. − Хәерле иртә, балалар! − Кәефләрегез әйбәтме?“Көнне яхшы сүз белән башласаң, бөтен көнең яхшы үтәр”, - диләр. Әйдәгез әле, бер-беребезгә карап, елмаеп, яңа көн белән котлыйк.  -  Хәерле көн, миңа!  -  Хәерле көн ,сиңа!  -  Хәерле көн, аңа!  -  Хәерле көн һәммәбезгә! - Бүгенге сыйныфта кем дежур? - Бүген көн нинди? - Бүген ничәсе? - Рәхмәт, утыр. II. Белемнәрне актуальләштерү Өй эшен тикшерү: Укытучы өчен максат: үткән теманы аңлау дәрәҗәләрен ачыклау, үзләштерү. Укучылар өчен максат: өй эше дөреслеген тикшерү. - Укучылар өйдә эшләп килгән башваткыч җавапларыгызны бергәләп тикшерик әле. - Безнең башваткычтагы кызыл шакмаклар эчендә нинди сү барлыкка килде? ( “исем” сүзе) - Башваткычтагы сүзләр кайсы сорауга җавап бирәләр? Кайсы сүз төркеме булып киләләр? (Нәрсә? соравына җавап бирәләр, исем булып киләләр)

III  Яңа белем бирү Укытучы өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлату, кушымчалары белән таныштыру, Минем мәктәбемдә төзелмәсен сөйләмдә дөрес куллану. Укучылар өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлап, куллана белүләренә ирешү; актив сөйләмгә кертү. Яңа сүзләр белән таныштыру. Мәктәп кирәк яраклары (школьные принадлежности).

Сүзлек өстендә эш: (работа над словарем) Точилка – чистарткыч Ластик – бетергеч Ручка –каләм Пенал – пенал Тетрадь – дәфтәр Учебник – дәреслек Дневник – көндәлек Доска – такта Линейка – линейка Ножницы - кайчы Яңа сүзләрнең әйтелеше өстендә эш. Әлеге сүзләр белән сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзү.

4) Ребята, а теперь попробуйте сказать моя сумка. -Минем сумкам. -А как скажете твоя ручка. -Синең каләмең. - Его тетрадь как будет? - Аның дәфтәре - А теперь скажите моя сумка без местоимения. - Сумкам - Твоя ручка без местоимения - Каләмең - Его тетрадь без местоимения - Дәфтәре. - Димәк ничек булды? - Минем ...(сумкам). Синең ...(ручкаң). Аның ...( дәфтәре). - Ребята, вот видите, в отличие от русского языка в татарском языке принадлеңность предмета кому-либо или чему-либо можно выразить с помощью окончаний. Эти окончания называются категория принадлежности (тартым кушымчалары) -Ә хәзер дәреслекнең 10 нчы битен ачыгыз, кагыйдәне укыйбыз (Кагыйдә укыла)

Ребята,а что нового узнали вы прочитав правило -Правильно, ребята. В словах, оканчивающихся на к,п при присоединении аффексов принадлежности звуки [k ], [ қ] , [ п] чередуются со звонкими парами [ғ ], [г], [ б] Например: дәреслек -дәреслегем, мәктәп – мәктәбем. - Кагыйдә дәфтәрләренә зат-сан кушымчаларын язып алабыз IV Ныгыту Укытучы өчен максат: яңа теманы үзләштерүдә активлыкка һәм мөстәкыйльлеккә юнәлтү. Укучы өчен максат: яңа үзләштерелгән белемнәрне мөстәкыйль рәвештә сөйләмдә куллана белергә өйрәтү Күнегүләр язылган карточкалар белән эшләү. - Мин сезгә карточкалар таратам. Карточкада язылган биремне үтик әле. (Группаларда эшләү) Карточка №1 Парта өстендәге китапны үзеңнеке икәнен иптәшеңә җиткер. Карточка №2 Дәфтәрнең иптәшеңнеке икәнлеген әйт..Карточка №3 Бетергечнең синеке тугел икәнлеген әйт. Карточка №4 Иптәшеңә көндәлекнең аныкы икәнлеген әйт. Карточка №5 Скажи другу что это их ножницы. Карточка №6 Спроси у друга чистая ли у него парта. Карточка №7 Скажи, что у тебя нет точилки. Карточка №8 Попроси у друга линейку. Физкультминутка «Кар атыш» уены. Видеоролик карау. “Мәктәбем.”  Укучылар, ә хәзер мәктәп турында сөйләшербез.

Төшеп калган кушымчаларны ялгау. Минем  мәктәбем  матур. Минем  мәктәбемдә  кабинетлар күп. Минем  сыйныфым...  ун парта бар. Минем пеналым... ике каләм бар. Минем  портфелем...  пенал  бар. Минем көндәлегем... бишлеләр күп. Минем сыйныфым... начар укучылар юк. Синең мәктәбең зур. Синең мәктәбеңдә укучылар күп. Синең мәктәбең... ашханә бармы? Синең сумкаң...  китап  юк. Сорауларга җавап бирү. -Синең китабыңда рәсемнәр бармы? -Синең өстәлеңдә каләм бармы? -Синең пеналыңда карандашлар күпме? -Синең мәктәбеңдә бассейн бармы? -Синең партаңда көндәлек бармы? -Синең сыйныфыңда малайлар тәртиплеме? -Синең сыйныфыңда кызлар матурмы? -Синең кабинетыңда такта яңамы? -Синең көндәлегеңдә икеле бармы? V. Өй эше. (карточкаларда таратыла) Укучылар өчен максат: яңа структураны мөстәкыйль куллана, аера белү. Минем бүлмә_____ гөлләр бар. Синең көндәле(к)______ яхшы билгеләр күп. Минем класс_______ малайлар күбрәк. Синең кита(п) ________ бу рәсем юк. Минем контроль эш_______ бер хата бар. Синең парта_______  дәфтәр бармы? Минем  урам________  өйләр күп. VI . Йомгаклау. Сорауларга җаваплар бирү: - Балалар, кем әйтә ала, без бүген дәрестә кайсы теманы өйрәндек? - Дәрестә нәрсәләр турында сөйләштек? - Исемнәргә нинди тартым кушымчалары ялганды? -Тартым турында нәрсәләр үзләштердек? Алдагы дәрестә без сезнең белән бу теманы өйрәнүне дәвам итәрбез. Бәяләү. Дәрестә актив катнашкан укучыларга һәм мөстәкыйль эшләр өчен көндәлеккә билгеләр кую. Дәрес өчен бик зур рәхмәт. Сау булыгыз.

weburok.com

Туган авылым

Туган авылым.

Яратам мин авылымны,

Аның чишмә суларын.

Баш иям , хөрмәт итәм

Эшсөяр тырыш халкын.

Авылым үсә , матурая,

Яңа йортлары калка.

Читкә киткән авылдашлар

Туган ягына кайта.

Күкрәп үсә игеннәре,

Челтерәп ага чишмәсе.

Күренеп тора киләчәге -

Гөрләп тора мәктәбе.

Шаулап үсәр,чәчәк атар

Минем туган авылым.

Киләчәккә саклап калыр

Аны минем буыным.

Җамалиев Әлфис.

Кыш.

Көтмәгәндә килде дә кыш,

Буранлап алды бүген.

Кара болытлар каплады

Туган ягымның күген.

Күз ачкысыз бураннарын

Уйнатты да уйнатты.

Кичкә исә әкрен генә

Җиремә юрган япты.

Карангыдан туйган идек,

Бүген кич шундый якты!

Кыш килгәнгә сөенәбез –

Җирдә яктылык артты!

Низамова Диләрә

Сихерле кыш.

Бездә бүген кар яуган,

Бар җир ак төскә чумган.

Мин карыймын урамга,

Чыгасы килә уйнарга:

Чана-чаңгы шуарга ,

Кар атышлар уйнарга,

Ап-ак карлар тәгәрәтеп

Кар бабайлар ясарга.

Кыш килде урамга

Балалар сөендереп.

Чыгып киттем болынга

Киендем дә йөгереп.

Чыгып бастым урамга ,

Куркам карга басарга.

Кыш, салкын һава

Кар бөртекләре ява.

Таҗиев Асаф

Туган авылым.

Ерактан ук күренеп тора

Минем гүзәл авылым.

Тагын да шулай матурлан

Тылсымлы туган ягым.

Синдә генә күреп була

Алтын төсле кырыңны.

Шулай матур үсеп торган

Хәтфәдәй болыныңны.

Урманына килеп керсәң,

Бик хозур наратлары.

Күз алдыннан бер дә китми

Җәелгән җиләк кыры.

Матурдан матур чәчәкләр

Адым саен үсәләр.

Туган ягымда гына шул

Шундый гүзәл чәчкәләр.

Кәримов Инсаф

Минем әнием

Әнием минем матур,

Гел көлеп тора йөзе.

Безне иркәләп, назлап

Гел сөеп тора үзе.

Иртә белән уята

Иркәләп, назлап кына.

Мәктәптән көтеп ала

Чәйләрен куеп кына.

Ишмөхәммәтова Айсылу

Ташлама мине, ходам.

“Әгүзе”,- дип башлыйм иртәмне,

Юам аннан битемне,

Елмаеп әни чәй хәзерли,

Озата мәктәпне мине.

Капканы ачып чыгам,

“Әгүзе” китми телемнән.

Нәни чакта әнкәм өйрәткәч,

Телдән түгел, чыга йөрәктән.

Сумкам минем кулымда,

Барып җитәм укуга.

Мәктәп ишеген ачуга

“Әгүзе” - сүзе уемда.

Сәгать телләрен куа,

Дәресләр узып бара,

Әнием өйрәткән догалар

Миңа булышып тора.

Дустым белән өйгә юнәләм,

Үзем серләшәм,үзем сөйләнәм,

Күңелемнән генә укыймын дога-

Ташлама син мине , и Хода.

Ишмөхәммәтова Айсылу

Песием.

Минем бар песикәем,

Акыллы чибәркәем.

Аның кебек матурлар,

Аның кебек батырлар,

Юктыр безнең авылда,

Юктыр бөтен дөньяда.

Пескәемә күз тимәсен,

Шундый чибәр булганга.

Матур минем песием,

Шуңа да бик яратам

Акыллы бул , дип өндим

Минем бердәнберем дим.

Гайсарова Нурия

Зилия.

Нәни генә бер бала-

Зилия диләр аны.

Зилия - кыз бала

Матур итеп елмая.

Көләчтер аның йөзе,

Көләдер ике күзе,

Көлә аның ирене,

Яратамын мин сине.

Мәликова Айгөл

Заһитова Нурия

Шагыйрә.

Блокнотымны ачам да мин,

Шигырьләр яза башлыйм.

Шигырьне язып бетергәч,

Аларны укый башлыйм.

Укып чыккач рәхәтләнеп,

Дәрескә мин тотынам.

Шулай итеп һәр көнне мин,

Күп шигырьләр чыгарам.

Әни-әти мактап мине,

Шигыремне укыйлар.

Укып чыккач, мине алар

Шагыйрә дип атыйлар

Тукай теле.

Туган телебез безнең - Тукай теле ,

Горурлык хисе белән әйтелә

Безнең өчен ул һаман да яшь әле

Гасырдан артык гомер үтсә дә.

Заһитова Нурия.

“Сәламәтлек – зур бәхет ул”,-

Диләр безнең халыкта.

Шуңа да без ярышларда

Катнашабыз һәрвакытта.

kk.convdocs.org

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше. (5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

Исемнәрнең берлек санда тартым белән төрләнеше.

(5 нче сыйныфта татар теле дәресе. Рус мәктәбендәге рус балаларына)

Эльвира Ахмадуллина, Казан шәһәре Вахитов районы 116нчы лицееның 1 квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Максат:

  1. Исемнәрнең тартым белән төрләнеше турында белем һәм күнекмәләр бирү;

  2. Тартымлы исемнәрне куллану нигезендә укучыларның сөйләм телләрен үстерү;

  3. Тырышлык, әдәплелек. Бердәмлек хисләре тәрбияләү.

Дәреснең төре (тибы): ГКФ

Укыту ысуллары: репродутив, өлешчә эзләнү

Алымнар: дәреслек, карточкалар белән эшләү, сорауларга җавап бирү, дилог төзү, ситуатив күнегүләр.

Җиһазлау: компьютер, интерактив тактада күрсәтеләчәк презентация, биремле карточкалар

Дәреслек: . Р.З.Хәйдәрова, Г.М.Әхмәтҗанова Татар теле. 5 нче сыйныф. Рус телендә төп гомуми белем бирү оешмалары өчен дәреслек (татар телен өйрәнүче укучылар өчен). Дәреслек Е.И.Пассовның коммуникатив технология концепциясенә нигезләнә. – Казан: ““Татармультфильм” нәшрияты, 2014.

Дәрес барышы.

I   Оештыру моменты:

Укучыларның дәрескә әзерлеген тикшерү.

Укытучы максат: өчен балаларда яхшы кәеф, эшлисе килү халәте тудыру. Моның өчен укучылар белән әңгәмә үткәрү.

Укучылар өчен максат: дәрескә игътибар булдыру.

− Хәерле иртә, балалар!

− Кәефләрегез әйбәтме?“Көнне яхшы сүз белән башласаң, бөтен көнең яхшы үтәр”, - диләр. Әйдәгез әле, бер-беребезгә карап, елмаеп, яңа көн белән котлыйк.

 -  Хәерле көн, миңа!

 -  Хәерле көн ,сиңа!

 -  Хәерле көн, аңа!

 -  Хәерле көн һәммәбезгә!

- Бүгенге сыйныфта кем дежур?

- Бүген көн нинди?

- Бүген ничәсе?

- Рәхмәт, утыр.

II. Белемнәрне актуальләштерү

  1. Өй эшен тикшерү:

Укытучы өчен максат: үткән теманы аңлау дәрәҗәләрен ачыклау, үзләштерү.

Укучылар өчен максат: өй эше дөреслеген тикшерү.

- Укучылар өйдә эшләп килгән башваткыч җавапларыгызны бергәләп тикшерик әле.

- Безнең башваткычтагы кызыл шакмаклар эчендә нинди сү барлыкка килде? ( “исем” сүзе)

- Башваткычтагы сүзләр кайсы сорауга җавап бирәләр? Кайсы сүз төркеме булып киләләр? (Нәрсә? соравына җавап бирәләр, исем булып киләләр)

[pic]

III  Яңа белем бирү

Укытучы өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлату, кушымчалары белән таныштыру, Минем мәктәбемдә төзелмәсен сөйләмдә дөрес куллану.

Укучылар өчен максат: исемнәрнең тартым белән төрләнешен аңлап, куллана белүләренә ирешү; актив сөйләмгә кертү.

  1. Яңа сүзләр белән таныштыру.

Мәктәп кирәк яраклары (школьные принадлежности).

[pic]

  1. Сүзлек өстендә эш: (работа над словарем)

Точилка – чистарткыч

Ластик – бетергеч

Ручка –каләм

Пенал – пенал

Тетрадь – дәфтәр

Учебник – дәреслек

Дневник – көндәлек

Доска – такта

Линейка – линейка

Ножницы - кайчы

  1. Яңа сүзләрнең әйтелеше өстендә эш. Әлеге сүзләр белән сүзтезмәләр һәм җөмләләр төзү.

4) Ребята, а теперь попробуйте сказать моя сумка.

-Минем сумкам.

-А как скажете твоя ручка.

-Синең каләмең.

- Его тетрадь как будет?

- Аның дәфтәре

- А теперь скажите моя сумка без местоимения.

- Сумкам

- Твоя ручка без местоимения

- Каләмең

- Его тетрадь без местоимения

- Дәфтәре.

- Димәк ничек булды?

- Минем ...(сумкам). Синең ...(ручкаң). Аның ...( дәфтәре).

- Ребята, вот видите, в отличие от русского языка в татарском языке принадлеңность предмета кому-либо или чему-либо можно выразить с помощью окончаний. Эти окончания называются категория принадлежности (тартым кушымчалары)

-Ә хәзер дәреслекнең 10 нчы битен ачыгыз, кагыйдәне укыйбыз

(Кагыйдә укыла)

[pic]

Ребята,а что нового узнали вы прочитав правило

-Правильно, ребята. В словах, оканчивающихся на к,п при присоединении аффексов принадлежности звуки [k ], [ қ] , [ п] чередуются со звонкими парами [ғ ], [г], [ б]

Например: дәреслек -дәреслегем, мәктәп – мәктәбем.

- Кагыйдә дәфтәрләренә зат-сан кушымчаларын язып алабыз

IV Ныгыту

Укытучы өчен максат: яңа теманы үзләштерүдә активлыкка һәм мөстәкыйльлеккә юнәлтү.

Укучы өчен максат: яңа үзләштерелгән белемнәрне мөстәкыйль рәвештә сөйләмдә куллана белергә өйрәтү

  1. Күнегүләр язылган карточкалар белән эшләү.

- Мин сезгә карточкалар таратам. Карточкада язылган биремне үтик әле. (Группаларда эшләү)

Карточка №1 Парта өстендәге китапны үзеңнеке икәнен иптәшеңә җиткер.

Карточка №2 Дәфтәрнең иптәшеңнеке икәнлеген әйт..

Карточка №3 Бетергечнең синеке тугел икәнлеген әйт.

Карточка №4 Иптәшеңә көндәлекнең аныкы икәнлеген әйт.

Карточка №5 Скажи другу что это их ножницы.

Карточка №6 Спроси у друга чистая ли у него парта.

Карточка №7 Скажи, что у тебя нет точилки.

Карточка №8 Попроси у друга линейку.

  1. Физкультминутка «Кар атыш» уены.

  1. Видеоролик карау. “Мәктәбем.”  Укучылар, ә хәзер мәктәп турында сөйләшербез.

[pic]

Төшеп калган кушымчаларны ялгау.

Минем  мәктәбем  матур.

Минем  мәктәбемдә  кабинетлар күп.

Минем  сыйныфым...  ун парта бар.

Минем пеналым... ике каләм бар.

Минем  портфелем...  пенал  бар.

Минем көндәлегем... бишлеләр күп.

Минем сыйныфым... начар укучылар юк.

Синең мәктәбең зур.

Синең мәктәбеңдә укучылар күп.

Синең мәктәбең... ашханә бармы?

Синең сумкаң...  китап  юк.

Сорауларга җавап бирү.

-Синең китабыңда рәсемнәр бармы?

-Синең өстәлеңдә каләм бармы?

-Синең пеналыңда карандашлар күпме?

-Синең мәктәбеңдә бассейн бармы?

-Синең партаңда көндәлек бармы?

-Синең сыйныфыңда малайлар тәртиплеме?

-Синең сыйныфыңда кызлар матурмы?

-Синең кабинетыңда такта яңамы?

-Синең көндәлегеңдә икеле бармы?

V. Өй эше.

(карточкаларда таратыла)

Укучылар өчен максат: яңа структураны мөстәкыйль куллана, аера белү.

Минем бүлмә_____ гөлләр бар.

Синең көндәле(к)______ яхшы билгеләр күп.

Минем класс_______ малайлар күбрәк.

Синең кита(п) ________ бу рәсем юк.

Минем контроль эш_______ бер хата бар.

Синең парта_______  дәфтәр бармы?

Минем  урам________  өйләр күп.

VI . Йомгаклау.

Сорауларга җаваплар бирү:

- Балалар, кем әйтә ала, без бүген дәрестә кайсы теманы өйрәндек?

- Дәрестә нәрсәләр турында сөйләштек?

- Исемнәргә нинди тартым кушымчалары ялганды?

-Тартым турында нәрсәләр үзләштердек?

Алдагы дәрестә без сезнең белән бу теманы өйрәнүне дәвам итәрбез.

Бәяләү.

Дәрестә актив катнашкан укучыларга һәм мөстәкыйль эшләр өчен көндәлеккә билгеләр кую.

Дәрес өчен бик зур рәхмәт. Сау булыгыз.

docbaza.ru

Сколько кг. я ношу на плечах?!

Межрегиональная научно-практическая конференция школьников

имени Сагита Сунчелея

Секция: Первые шаги в науку

Название работы

Сколько килограммов я ношу на плечах?

Выполнила:

Фируза Искандарова,

ученица 2 класса

МБОУ “Среднекирменская СОШ” Мамадышского муниципального района РТ

Руководитель:

Искандарова Г.В.

руководитель НОУ «Мой след в науке»

МБОУ “Среднекирменская СОШ”

Мамадышского муниципального района РТ

Мамадыш 2016

Сәгыйть Сунчәләй исемендәге регионара укучылар фәнни-гамәли конференциясе

Секция: Фәнгә беренче адымнар

Эшнең исеме

Мин җилкәмдә ничә килограмм йөртәм?

Эшне башкарды:

Фирузә Искандарова,

ТР Мамадыш муниципаль районы

Муниципаль бюджет гомуми белем учреждениясе

“Урта Кирмән урта гомуми белем мәктәбенең”

2нче сыйныф укучысы

Җитәкчесе:

Г.В.Искандарова,

ТР Мамадыш муниципаль районы

Муниципаль бюджет гомуми белем учреждениясе

“Урта Кирмән урта гомуми белем мәктәбенең”

“Фәндә үз эзем” укучылар фәнни оешмасы җитәкчесе

Мамадыш 2016

Эчтәлек

  1. Кереш өлеш.......................................................................................... 4

  2. Мәктәп сумкасы һәм мин

  1. Мәктәп сумкасының авырлыгына карата таләпләр.................... 5

  2. Минем сумкам һәм әлеге таләпләр.............................................5

  3. Гап-гади математика...................................................................... 8

  4. Сумканы ничек җиңеләйтергә?..................................................... 8

  1. Нәтиҗә.................................................................................................. 9

  2. Кулланылган әдәбият.......................................................................... 10

Кереш өлеш.

Медицина тикшеренүләре нәтиҗәсендә елдан ел укучы балаларда терәк-хәрәкәт системасында тайпылышларның арта баруы күзәтелә. Моның сәбәпләре күп. Шуларның берсе авыр әйбер күтәрү. Авыр әйбер күтәрү хәтта балаларның үсешен дә тоткарларга мөмкин.

Норма буенча башлангыч класс укучысы үз гәүдә авырлыгының 1/10 өлешеннән артык күтәрергә тиеш түгел.

Әти минем сумкамны күтәреп карагач : “Таш тутырдыңмы әллә анда?”- диде. Шуннан соң без әни белән әлеге эзләнү эшенә алындык.

Эзләнү эшемең максаты: мәктәп сумкасының авырлыгын билгеләү һәм ни өчен шулай авыр икәнлегенең сәбәпләрен ачыклау.

Эзләнү эшемнең бурычлары:

1. Мәктәп сумкасының авырлыгына карата таләпләрне өйрәнү.

2. Сумкамның әлеге таләпләргә туры килү-килмәвен ачыклау.

3. Сумкамда нәрсәләр бар икәнлеген һәм аларның авырлыкларын тикшерү.

4. Абыйның сумкасы белән минекенең авырлыкларын чагыштыру.

5. Нәтиҗәләрне анализлау.

6. Сумканы җиңеләйтү юлларын эзләү.

Эзләнү эшен башкару методлары: теоретик материалны өйрәнү, үлчәү, чагыштыру, исәпләү, анализлау.

Мәктәп сумкасы һәм мин.

  1. Мәктәп сумкасының авырлыгына карата таләпләр.

Башлангыч класс укучысы үз авырлыгының 1/10 өлешеннән артык күтәрергә тиеш түгел. Табиблар таләбе буенча буш мәктәп сумкасы 700гр-1кг.нан артмаска тиеш. СанПиН таләпләре буенча көндәлек дәреслекләр һәм дәфтәрләр комплектының авырлыгы 1-2 классларда 1кг 500г. нан артмаска, 3-4 классларда – 2кг.нан, 5-6 классларда – 2кг 500г.нан, 7-8 классларда – 3кг 500г.нан, 9-11классларда – 4кг.нан артмаска тиеш.[1]. Госсанэпиднадзор таләбе буенча бер дәреслекнең авырлыгы башлангыч классларда 300гр.нан, 5-6 классларда 400гр.нан, 7-9 классларда 500гр.нан, 10-11классларда 600гр.нан артмаска тиеш.[2]. Гәүдә бөкрәймәсен өчен шул ук СанПин буенча башлангыч класс укучыларына дәреслекләрне ике комплектта тотарга тәкъдим ителгән: берсе класста эшләр өчен, икенчесе – өйдә. [1]

  1. Минем сумкам һәм әлеге таләпләр.

Минем сумкамның авырлыгы таләпләргә туры киләме-юкмы икәнлеген ачыклау өчен, башта үзем үлчәндем. Мин 23кг. авырлыкта. Димәк, мин 2кг 300г. авырлык күтәрергә тиеш. Сумкамны атнаның һәр көнендә аерым үлчәдем:

Дүшәмбе – 3кг 200г

Сишәмбе – 3кг 100г

Чәршәмбе – 3кг 900г

Пәнҗешәмбе – 3кг 200г

Җомга – 3кг 200г

Шимбә – 3кг 400г

Димәк, минем сумкамның авырлыгы нормаларга туры килми. Барлыгы 20кг 900г була. Буш сумкам 1кг авырлыкта.

Ни өчен сумкам шулай авыр соң? Моны белү өчен мин сумкамда ниләр барлыгын тикшердем. Нәтиҗәләр түбәндәгечә булды:

Атна көне

расписание

дәреслекләр

өстәмә

Дүшәмбе

Рус теле

Математика

Әйләнә-тирә дөнья

Физкультура

Русский язык 1,2 ч.

Математика

Әйләнә-тирә дөнья(д,х)

-

Раб.тетрадь

Мөст.эш дәфтәре

Мөст.эш дәфтәре

Сишәмбе

Лит.чтение

Математика

Инглиз теле

Сынлы сәнгать

Татар теле

Лит.чтение

Математика

Английский язык

-

Татар теле

-

Мөст.эш дәфтәре

-

-

Мөст.эш дәфтәре

Чәршәмбе

Рус теле

Математика

Әдәби уку

Өйләнә-тирә дөнья

Физкультура

Русский язык 1,2 ч.

Математика

Әдәби уку (дәр-к, хрест)

Әйләнә-тирә дөнья(д,х)

-

Раб.тетрадь

Мөст.эш дәфтәре

Мөст.эш дәфтәре

Мөст.эш дәфтәре

Пәнҗешәмбе

Рус теле

Татар теле

Инглиз теле

Музыка

Русский язык 1,2 ч.

Татар теле

Английский язык

-

Раб.тетрадь

Мөст.эш дәфтәре

-

-

Җомга

Рус теле

Математика

Татар теле

Физкультура

Русский язык 1,2 ч.

Математика

Татар теле

-

Раб.тетрадь

Мөст.эш дәфтәре

Мөст.эш дәфтәре

-

Шимбә

Рус теле

Лит.чтение

Әдәби уку

Технология

Русский язык 1,2 ч.

Лит.чтение

Әдәби уку (дәр-к, хрест)

-

-

-

-

-

Дәреслекләрне дә тикшердем. Һәрберсен үлчәдем. Аларның күбесенең авырлыгы нормага туры килми:

Английский язык – 500г.

Русский язык 1 часть – 400г.

Русский язык 2 часть – 300г.

Литературное чтение – 300г.

Әдәби уку дәреслек – 400г.

Әдәби уку хрестоматия – 400г.

Әйләнә-тирә дөнья дәреслек – 300г.

Әйләнә-тирә дөнья хрестоматия – 400г.

Математика – 400г.

Татар теле – 300г.

Шуннан соң мин 10 класста укучы абыемның мәктәп сумкасының авырлыгын үлчәдем һәм үземнеке белән чагыштырдым:

Атна көннәре

Минем сумканың авырлыгы /таләпкә туры киләме (+), юкмы (-)

Абыемның сумкасының авырлыгы /таләпкә туры киләме (+), юкмы (-)

Дүшәмбе

3кг 200г / -

4кг / +

Сишәмбе

3кг 100г / -

4кг / +

Чәршәмбе

3кг 900г / -

4кг 400г / -

Пәнҗешәмбе

3кг 200г / -

5кг / -

Җомга

3кг 200г / -

3кг 400г / +

Шимбә

3кг 400г / -

3кг / +

Димәк, минем сумкамның авырлыгы атнаның бер көнендә дә нормага туры килми. Абыемның сумкасының авырлыгы чәршәмбе һәм пәнҗешәмбе көннәрдә генә нормага туры килми. Ә шимбә көнне абыйның сумкасы минекеннән җиңелрәк тә әле!

Ни өчен минем сумкам авыр соң? Артык әйберләр дә йөртмим бит. Сәбәбе дәреслекләрдә икән, чөнки бер фәнгә икешәр дәреслек йөртәм. Рус теле дәресендә беренче өлеш белән эшлибез, ә икенчесе словарьлар белән эшләү өчен кирәк, анда 5 төрле словарь бар. Әдәби укудан дәреслек тә, хрестоматия дә йөртәм. Дәрестә икесе дә кирәк була. Һәр дәреслекнең әле мөстәкыйль эш дәфтәрләре дә бар. Аларның гомуми авырлыгы – 500г. Алары көн саен кирәк булмаска да мөмкин.

  1. Гап-гади математика.

Чәршәмбе көнге сумканың авырлыгын математик юл белән исәпләп карадым:

  1. 400г (русский язык 1ч) + 300г (русский язык 2ч) + 400г (математика) + 400г (әдәби уку дәреслек) + 400г (әдәби уку хрестоматия) + 300г (әйләнә-тирә дөнья дәреслек) + 400г (мөстәкыйль эш дәфтәрләре) = 2600г = 2кг 600г.

  2. 2кг 600г (дәреслекләр) + 1кг (сумка) = 3кг 600г.

  3. 3кг 900г – 3кг 600г = 300г. (пенал, язу дәфтәрләре)

  1. Сумканы ничек җиңеләйтергә?

Тикшеренүләрдән соң без мәктәп сумкасын җиңеләйтү юлларын эзләдек. Һәм түбәндәге фикерләргә килдек:

  1. Дәреслекләрне ике комплектта алырга һәм сумкада өстәмә эш дәфтәрләрен генә йөртергә була.

  2. Бер партада утырган укучыларның берсе дәреслек, икенчесе хрестоматия алып килә ала.

  3. Мәктәптә электрон дәреслекләр белән эшләргә, өйдә кәгазь дәреслекләрдән эшләргә була. Я киресенчә.

  4. Рус теле дәреслегенең беренче өлешенә дә сүзлекләрне урнаштырырга була.

  5. Дәреслек белән хрестоматияне берләштерергә, тик авырлыгын нормадан арттырмаска, 3 өлеш урынына 4 өлеш ясарга була.

  6. Дәреслекләрнең авырлыкларын нормага туры килерлек итеп ясарга.

Билгеле, әлеге чараларның беренче икесен генә без эшли алабыз. Ахыргы өчесен дәреслек ясаучыларга әйтергә кирәк.

Нәтиҗә.

Эзләнү эше барышында мин мәктәп сумкасының авырлыгына карата булган таләпләрне өйрәндем. Үземнем мәктәп сумкамны атнаның һәр көнендә үлчәдем һәм әлеге таләпләргә туры килмәвен һәм ни өчен туры килмәвен ачыкладым. Сумкамның авыр булуының сәбәбе дәреслекләрдә икәнлеген исәпләп таптым. Сумкамны җиңеләйтү юлларын эзләдем. Эзләгән соравыма җавап таптым: мин атнасына 20кг. дәреслек күтәрәм икән, ә тиеш- 14кг.

Әлеге эзләнү эшемнән соң безгә дәреслекләрнең икенче комплектын бирделәр. Ярый әле безгә кадәр укыган класста 4 бала булган, ә без икәү генә. Артык дәреслек кайтмый бит.

Кулланылган әдәбият:

  1. СанПиН 2.4.2.2821-10 п.10.32, 10.33

  2. Интернетсайт:

http://rospotrebnadzor.ru/about/info/news/news_details.php?ELEMENT_ID=4061

10

multiurok.ru


Смотрите также